Asma tavan içi tesisat koordinasyonu ve kat yüksekliği nasıl belirlenir?

Tavan boşluğunu kimler paylaşır?

Bir ofis katının asma tavanının üzerinde, birbirinden habersiz tasarlanmaması gereken en az altı sistem bulunur. Her birinin kendine özgü bir kısıtı vardır: kanal büyüktür, atık su borusu eğim ister, sprinkler tavana belirli mesafede olmak zorundadır, kablo tavasına üstten erişilmesi gerekir.

Katmanlar nasıl sıralanır?

Tavan boşluğu, her disipline bir kot bandı ayrılarak düzenlenir. Genel yaklaşım şöyledir: eğim gerektiren borular ve büyük kanallar kirişin hemen altında en üstte yer alır; basınçlı borular ve sprinkler ana hatları orta bantta ilerler; kablo tavaları ve aydınlatma, erişimin kolay olduğu en alt banttadır. Bu sıralama her projede aynı olmak zorunda değildir, ama baştan kararlaştırılıp bütün ekiplerce uygulanması şarttır. Kesişmelerin kaçınılmaz olduğu koridor kavşakları ve şaft çıkışları ayrıca detaylandırılır.

Kiriş derinliği ve kiriş geçişleri

• Taşıyıcı sistem seçimi: kirişsiz döşeme tesisata düz bir tavan sunar ve kat yüksekliğini azaltabilir; kirişli sistemlerde kiriş altı kotu belirleyicidir. Bu karar için çelik mi, betonarme mi yazımıza bakabilirsiniz.
• Kiriş içinden geçiş: boruların kiriş gövdesinden geçirilmesi mümkündür, ancak deliğin yeri ve boyutu statik hesapla belirlenir ve kalıp aşamasında bırakılır. Sonradan karotla açılan delikler taşıyıcı sistemi zayıflatır.
• Çelik yapılar: petek kirişler ve gövde boşluklu kirişler, kanalların kiriş içinden geçmesine izin vererek kat yüksekliğinden tasarruf sağlar.
• Şaft yerleri: şaftların konumu, katta en uzun yatay hatların boyunu ve dolayısıyla gereken boşluğu belirler.

Kat yüksekliği neden erken belirlenmeli?

Kat yüksekliği; bina toplam yüksekliğini, imar sınırlarını, cephe maliyetini, merdiven ve asansör tasarımını etkiler. Ruhsattan sonra değiştirilmesi çok zordur. Yetersiz bırakıldığında sahada üç sonuçtan biri ortaya çıkar: tavan alçaltılır, kanallar basıklaştırılır ve gürültü ile enerji tüketimi artar ya da tesisat kirişlere çarpar. Gereğinden yüksek tutulduğunda ise her kat için fazladan cephe, taşıyıcı ve tesisat maliyeti ödenir. Doğru değer, konsept aşamasında tipik bir kat kesitinin disiplinlerle birlikte çizilmesiyle bulunur.

BIM ile koordinasyon

Üç boyutlu modelde bütün sistemler gerçek boyutlarıyla, yalıtım ve askı paylarıyla birlikte yerleştirilir. Çakışma kontrolü, sahada karşılaşılacak sorunları tasarım aşamasında ortaya çıkarır; yalnızca fiziksel çakışmalar değil, bakım için gereken erişim boşlukları da denetlenir. Bu konuda Navisworks ile çakışma kontrolü ve Revit ile MEP proje hazırlama yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Kat yüksekliğini tesisat ön boyutlandırması yapılmadan kesinleştirmek.
• Kanal ölçülerine yalıtım, flanş ve askı payını eklememek.
• Eğimli boruları en sona bırakmak.
• Bakım gerektiren vana, damper ve cihazlar için müdahale kapağı planlamamak.
• Koordinasyonu yalnızca tipik katta yapıp teknik hacim, otopark ve şaft çıkışlarını atlamak.

Ayrıntılar için Multidisipliner Mühendislik sayfamıza bakabilirsiniz.