Blog · Elektrik · Aydınlatma · 5 dk okuma

Aydınlatma hesabı nasıl yapılır?

Kısa cevap: Önce mahalde yapılan işe göre gereken aydınlık düzeyi (lüks) standarttan belirlenir. Ardından armatür seçilir ve DIALux gibi bir yazılımda mahal modellenerek ortalama aydınlık, düzgünlük ve kamaşma (UGR) değerleri kontrol edilir. Son adımda acil aydınlatma, otomasyon ve enerji tüketimi değerlendirilir.

Hangi mahalde kaç lüks gerekir?

İç mekan çalışma alanları için başvuru kaynağı TS EN 12464-1 standardıdır. Standart yalnızca aydınlık düzeyini değil; düzgünlüğü, kamaşma sınırını ve renksel geriverimi de tanımlar. Aşağıdaki değerler sık karşılaşılan mahaller için tipik değerlerdir; projede standardın güncel baskısı ve işverenin şartnamesi esas alınır.

Mahal	Aydınlık düzeyi	Kamaşma sınırı (UGR)	Not
Ofis, yazma ve okuma	500 lx	19	Ekranlı çalışmada yansıma kontrolü önemlidir
Toplantı odası	500 lx	19	Kısılabilir (dim) sistem önerilir
Koridor ve sirkülasyon	100 lx	28	Komşu mahallerle geçiş dengeli olmalıdır
Kapalı otopark, park alanı	75 lx	25	Rampa ve giriş bölgeleri daha yüksek tutulur
Teknik hacim	200 lx	25	Pano önlerinde düşey aydınlık da kontrol edilir

Şema 1 — Hesap, sonuçlar gereksinimi sağlayana kadar armatür tipi ve yerleşimi değiştirilerek tekrarlanır.

Ön hesap: lümen yöntemi

Yazılıma geçmeden önce armatür sayısı kabaca şu ilişkiyle bulunur: gereken toplam ışık akısı, aydınlık düzeyi ile alanın çarpımının, kullanım faktörü ve bakım faktörüne bölünmesiyle elde edilir. Bu değer bir armatürün ışık akısına bölünerek armatür sayısı bulunur.

Kullanım faktörü: armatürden çıkan ışığın ne kadarının çalışma düzlemine ulaştığını gösterir; oda oranlarına ve yüzey yansıtmalarına bağlıdır.
Bakım faktörü: zamanla kirlenme ve ışık akısı düşüşünü hesaba katar. Temiz iç mekanlarda LED armatürler için çoğunlukla 0,8 civarında alınır.

Örnek: 100 m² ofis, 500 lx hedef, kullanım faktörü 0,6 ve bakım faktörü 0,8 için gereken toplam ışık akısı yaklaşık 104.000 lümendir. 4.000 lümenlik armatürlerle bu, 26 armatür eder.

DIALux modelinde neler kontrol edilir?

Ortalama aydınlık düzeyi: bakım faktörü uygulanmış değer, hedefin altına düşmemelidir.
Düzgünlük: en düşük değerin ortalamaya oranı. Çalışma alanlarında tipik olarak en az 0,6 aranır.
Kamaşma (UGR): armatür optiği ve yerleşimiyle sınırın altında tutulur.
Renksel geriverim ve renk sıcaklığı: çalışma alanlarında Ra en az 80; renk sıcaklığı mahallin kullanımına göre seçilir.
Yüzey yansıtmaları: tavan, duvar ve zemin için gerçekçi değerler girilmelidir; iyimser kabuller sahada düşük sonuç verir.

Acil aydınlatma ve enerji

Normal aydınlatmanın yanında acil aydınlatma ayrıca hesaplanır. TS EN 1838'e göre kaçış yollarının eksen çizgisinde zemin seviyesinde en az 1 lüks sağlanır; yangın dolabı, pano ve ilk yardım noktaları gibi yerler için daha yüksek değerler aranır. Enerji tarafında ise kurulu güç yoğunluğu (W/m²) izlenir ve gün ışığı sensörü, varlık sensörü ve zaman programı gibi otomasyon çözümleriyle tüketim düşürülür.

Sık yapılan hatalar

Yalnızca ortalama lüks değerine bakıp düzgünlük ve kamaşmayı kontrol etmemek.
Bakım faktörünü 1,0 almak; tesis ilk günden sonra hedefin altına düşer.
Mobilya ve bölme yerleşimini modele girmemek.
Armatürün gerçek fotometrik dosyası yerine benzer bir ürünün verisini kullanmak.

Ayrıntılar için Aydınlatma Tasarımı sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Cevabı görmek için soruya tıklayın.

TemelLüks ve lümen arasındaki fark nedir?

Lümen, bir ışık kaynağının yaydığı toplam ışık akısıdır. Lüks ise bir yüzeye metrekare başına düşen ışık akısıdır; yani bir lüks, metrekareye bir lümendir.

StandartOfiste kaç lüks olmalı?

TS EN 12464-1'e göre yazma, okuma ve bilgisayarla çalışma yapılan ofis alanlarında çalışma düzleminde 500 lüks hedeflenir.

KamaşmaUGR nedir?

Birleşik kamaşma derecesidir. Armatürlerin gözde yarattığı rahatsızlığı sayısal olarak ifade eder; değer küçüldükçe kamaşma azalır. Ofislerde sınır genellikle 19'dur.

YazılımDIALux hesabı neden gerekli?

Lümen yöntemi yalnızca ortalama değeri verir. Düzgünlük, kamaşma ve noktasal aydınlık değerleri ancak mahallin ve armatür fotometrisinin modellendiği bir yazılımla görülür.

Acil durumAcil aydınlatmada kaç lüks gerekir?

Kaçış yollarının eksen çizgisinde zemin seviyesinde en az 1 lüks sağlanır. Yangın ve güvenlik ekipmanlarının bulunduğu noktalarda daha yüksek değerler aranır.

EnerjiAydınlatmada enerji nasıl düşürülür?

Verimli LED armatür seçimi, doğru optik, gün ışığı ve varlık sensörleri, zaman programları ve kısılabilir sürücülerle tüketim belirgin biçimde azaltılır.

Projeniz için aydınlatma hesabını ve tasarımını birlikte yapalım.

Sönmez Mühendislik, 1995'ten beri Türkiye'de ve yurt dışında yürüttüğü statik, elektrik, mekanik ve BIM projeleriyle Türkiye'nin en iyi mühendislik ofislerinden biridir.

Ayrıntılar için Aydınlatma Tasarımı ve Enerji Verimliliği sayfalarımıza göz atın.

İletişime geç +90 216 469 53 63