Bina otomasyon sistemi (BMS) projesi nasıl hazırlanır?

BMS üç katmandan oluşur

Bir otomasyon sistemi, sahadaki sensörden operatörün ekranına kadar üç katman halinde düşünülür. Her katmanın görevi ve projedeki karşılığı farklıdır.

Nokta listesi nasıl hazırlanır?

Her ekipman için neyin izleneceği ve neyin kontrol edileceği tek tek yazılır. Noktalar dört türdür: analog giriş (sıcaklık gibi ölçümler), analog çıkış (vana konumu gibi oransal komutlar), dijital giriş (çalışıyor, arıza gibi durum bilgileri) ve dijital çıkış (çalıştır, durdur komutları). Örneğin bir klima santrali için üfleme ve dönüş sıcaklıkları, filtre kirlilik bilgisi, fan durumu ve arızası, vana ve damper konumları, sürücü hız komutu gibi noktalar tanımlanır. Liste eksik hazırlanırsa sistem kurulur ama istenen kontrol yapılamaz; gereğinden şişirilirse maliyet boşuna artar.

Haberleşme protokolleri ve entegrasyon

Kendi kontrol paneli olan cihazlar, tek tek kablolanmak yerine haberleşme üzerinden sisteme bağlanır. Bu, hem kablo miktarını azaltır hem de çok daha fazla bilginin izlenmesini sağlar.

• BACnet: bina otomasyonunda en yaygın açık protokoldür; chiller, klima santrali ve VRF gibi cihazların entegrasyonunda kullanılır.
• Modbus: enerji analizörleri, jeneratör, UPS ve frekans sürücüleri gibi elektrik ekipmanında yaygındır.
• KNX ve DALI: oda kontrolü ve aydınlatma otomasyonunda kullanılır.
• Yangın sistemi: yangın algılama paneli BMS üzerinden yalnızca izlenir; yangın senaryosunun kendisi yangın sisteminin sorumluluğunda kalır. Bu konuda yangın algılama ve sprinkler projesi yazımıza bakabilirsiniz.

Cihaz siparişlerinde haberleşme kartının ve protokolünün şartnamede açıkça yazılması gerekir; sonradan eklemek pahalı ve zahmetlidir.

Senaryolar: tasarrufun asıl kaynağı

Otomasyonun enerji tasarrufu, ekipmanın kendisinden değil, doğru yazılmış senaryolardan gelir. Projede her sistem için çalışma mantığı yazılı olarak tanımlanır:

• Zaman programları ve tatil günleri; boş binada sistemlerin kısılması.
• Dış hava koşullarına göre serbest soğutma ve taze hava miktarının ayarlanması.
• Karbondioksit sensörüyle ihtiyaca göre havalandırma.
• Pompa ve fanların basınca göre değişken devirle çalıştırılması.
• Chiller ve kazanların yüke göre sıralı devreye alınması.
• Enerji tüketiminin bölüm bazında ölçülmesi ve raporlanması.

Otomasyon düzeyinin binanın enerji performansına etkisi, EN ISO 52120-1 standardında A'dan D'ye sınıflarla tanımlanır.

Devreye alma

Sistem ancak nokta nokta test edildiğinde güvenilir olur: her sensörün doğru değeri gösterdiği, her komutun doğru cihaza gittiği ve her alarmın doğru ekranda belirdiği doğrulanır. Ardından senaryolar gerçek koşullarda denenir ve işletme ekibine eğitim verilir. İlk yıl içinde mevsim geçişlerinde ayarların yeniden gözden geçirilmesi, sistemin tasarlandığı gibi çalışmasını sağlar.

Sık yapılan hatalar

• Otomasyonu projenin sonuna bırakmak; mekanik ve elektrik projeleriyle birlikte ilerlemelidir.
• Senaryoları yazılı tanımlamadan işi otomasyon yüklenicisine bırakmak.
• Cihazları haberleşme kartı olmadan sipariş etmek.
• Her şeyi izleyip hiçbir şeyi raporlamamak; kullanılmayan veri işletmeye yük olur.
• İşletme ekibini eğitmeden sistemi teslim etmek; sistem kısa sürede elle çalıştırılmaya başlanır.

Ayrıntılar için Kuvvetli ve Zayıf Akım Projeleri sayfamıza bakabilirsiniz.