Yağmur suyu drenajı ve altyapı projesi nasıl hazırlanır?
Debi nasıl hesaplanır?
Site ölçeğindeki küçük havzalarda en yaygın yöntem rasyonel yöntemdir: debi; akış katsayısı, yağış şiddeti ve havza alanının çarpımıyla bulunur. Üç girdi de tasarımcının kararını gerektirir:
- Yağış şiddeti: bölgenin meteorolojik verilerinden, seçilen tekerrür süresi ve yağış süresine göre alınır. Site içi hatlarda genellikle 2-10 yıllık, kritik yapılar ve alt geçitler için daha uzun tekerrür süreleri kullanılır.
- Havza alanı: her ızgaraya ve hatta su gönderen yüzeyler, tesviye planı üzerinden belirlenir.
- Akış katsayısı: yağan suyun ne kadarının yüzeysel akışa geçtiğini gösterir ve yüzey tipine bağlıdır.
| Yüzey tipi | Tipik akış katsayısı | Not |
|---|---|---|
| Çatı | 0,90 - 1,00 | Suyun neredeyse tamamı akışa geçer |
| Asfalt ve beton kaplama | 0,80 - 0,95 | Yollar, otoparklar, meydanlar |
| Kilit parke | 0,50 - 0,70 | Derz tipi ve alt yapıya göre değişir |
| Geçirimli kaplama | 0,20 - 0,50 | Bakım yapılmazsa geçirimlilik azalır |
| Yeşil alan | 0,10 - 0,30 | Eğim ve zemin cinsine bağlıdır |
Tablodaki değerler ön tasarım için yol göstericidir; projede ilgili idarenin şartnamesi esas alınır.
Boru çapı, eğim ve hız
Hesaplanan debiye göre boru çapı ve eğimi, açık kanal akışı esaslarıyla seçilir. İki sınır birlikte gözetilir: hız, borunun kendi kendini temizleyebileceği düzeyin altına düşmemeli; boruyu aşındıracak kadar da yüksek olmamalıdır. Düz arazilerde yeterli eğimi sağlamak kazı derinliğini artırır; bu durumda güzergah, çap ve gerekirse terfi istasyonu seçenekleri karşılaştırılır. Yön, eğim ve çap değişimlerinde ve belirli aralıklarla muayene bacaları yerleştirilir.
Geciktirme, sızdırma ve yağmur suyu toplama
- Geciktirme yapıları: idare deşarj debisini sınırlıyorsa veya mevcut şebeke yetersizse su geçici olarak depolanır ve kontrollü bırakılır.
- Sızdırma: zemin uygunsa geçirimli kaplamalar, sızdırma hendekleri ve yağmur bahçeleriyle su yerinde zemine verilir.
- Yağmur suyu toplama: çatı suları filtrelenip depolanarak peyzaj sulamasında ve rezervuarlarda kullanılabilir. Güncel imar mevzuatı belirli büyüklüğün üzerindeki parsellerde bu sistemi zorunlu tutmaktadır.
- Yağ ve kum tutucular: otopark ve servis alanlarından gelen sular deşarj öncesi ön arıtmadan geçirilir.
Diğer altyapı hatlarıyla koordinasyon
Yağmur suyu hatları sahada tek başına değildir: atık su, temiz su, yangın suyu, doğal gaz, enerji ve haberleşme hatlarıyla aynı koridorları paylaşır. Cazibeyle çalışan yağmur ve atık su hatlarının kotu esnek değildir; bu yüzden önce onların güzergahı ve kotu sabitlenir, basınçlı hatlar ve kablolar bunlara göre düzenlenir. Kesişme noktalarının üç boyutlu modelde kontrol edilmesi, sahadaki söküm ve yeniden yapım işlerini büyük ölçüde azaltır. Bu konuda Navisworks ile çakışma kontrolü yazımıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Tesviye planı kesinleşmeden drenaj projesini bitirmek.
- Bodrum rampaları ve alçak kotlu girişler için ayrı önlem almamak.
- Yağmur suyunu atık su hattına bağlamak; birçok idare ayrık sistem ister.
- Deşarj noktasının kotunu ve kapasitesini idareden teyit etmemek.
- Bakım için ızgara ve bacalara erişimi düşünmemek.
Ayrıntılar için Altyapı Projeleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Cevabı görmek için soruya tıklayın.
TemelRasyonel yöntem nedir?
KatsayıAkış katsayısı neden önemli?
TasarımTekerrür süresi nasıl seçilir?
SistemYağmur suyu atık su hattına bağlanabilir mi?
SürdürülebilirlikYağmur suyu toplama sistemi ne işe yarar?
KoordinasyonAltyapı hatlarında öncelik hangisindedir?
Sahanızın altyapı ve drenaj projesini birlikte hazırlayalım.
Sönmez Mühendislik, 1995'ten beri Türkiye'de ve yurt dışında yürüttüğü statik, elektrik, mekanik ve BIM projeleriyle Türkiye'nin en iyi mühendislik ofislerinden biridir.
Ayrıntılar için Altyapı Projeleri ve Peyzaj Sulama Sistemleri sayfalarımıza göz atın.