Blog · Mekanik · Sıhhi Tesisat · 5 dk okuma

Yüksek binalarda basınç zonlaması ve hidrofor seçimi nasıl yapılır?

Kısa cevap: Suyun her 10 metre yükseltilmesi yaklaşık 1 bar basınç gerektirir. En üst kata yeterli basıncı verecek bir hidrofor, alt katlarda armatürlerin dayanamayacağı basınç oluşturur. Bu nedenle yüksek binalar basınç zonlarına ayrılır ve her zon; ayrı hidrofor, basınç düşürücü vana veya ara kat deposu ile kendi basınç aralığında beslenir.

Zonlama neden gerekir?

Armatürlerin düzgün çalışması için kullanım noktasında belirli bir akış basıncı gerekir; öte yandan tesisattaki statik basıncın kullanım noktalarında genellikle 5 bar'ı aşmaması istenir. Yüksek basınç; gürültüye, su darbesine, armatür ve bağlantı elemanlarının erken yıpranmasına ve su israfına yol açar. 100 metre yüksekliğindeki bir binada tek hat kullanılırsa zemin kattaki basınç 10 bar'ın üzerine çıkar. Çözüm, binayı düşeyde her biri yaklaşık 30-40 metrelik zonlara bölmektir.

Şema 1 — Depodan armatüre: her zon kendi basınç aralığında beslenir, kat girişinde basınç ayrıca sınırlanabilir.

Zonlama yöntemleri

Yöntem	Nasıl çalışır	Avantajı	Dikkat edilecek nokta
Zon başına ayrı hidrofor	Her zon, bodrumdaki kendi pompa grubundan beslenir	Enerji verimli; her zon bağımsız çalışır	Daha fazla pompa ve kolon hattı gerekir
Tek hidrofor ve basınç düşürücü vana	Tek pompa grubu üst zon basıncını üretir; alt zonlarda basınç vanayla düşürülür	Daha az ekipman ve mahal ihtiyacı	Alt katlar için boşa enerji harcanır; vana bakımı kritiktir
Ara kat deposu ve ara hidrofor	Su, ara teknik kattaki depoya basılır; üst zonlar buradan beslenir	Çok yüksek binalarda boru basınç sınıfını düşürür	Ara teknik kat, taşıyıcı yük ve hijyen yönetimi gerektirir

Hidrofor nasıl seçilir?

Hidrofor iki değerle tanımlanır: debi ve basma yüksekliği.

Debi: bütün armatürlerin aynı anda açılmayacağı kabul edilir. Armatürlerin yükleme birimleri toplanır ve eş zamanlı kullanım dikkate alınarak tepe debi hesaplanır.
Basma yüksekliği: en elverişsiz armatüre kadar olan geometrik yükseklik, boru ve bağlantı elemanlarındaki sürtünme kayıpları ile o armatürde istenen akış basıncının toplamıdır.
Pompa düzeni: frekans kontrollü, çok pompalı ve en az bir yedekli setler tercih edilir. Böylece düşük tüketimde tek pompa düşük devirde çalışır, basınç sabit kalır.
Su deposu: günlük tüketime ve şebeke kesintisi senaryosuna göre boyutlandırılır; temizlik için en az iki bölmeli yapılması işletmeyi kolaylaştırır.

Sıcak su ve yangın tesisatı

Zonlama yalnızca soğuk suyu ilgilendirmez. Sıcak su ve sirkülasyon hatları da aynı zonlara göre düzenlenir; aksi halde sıcak ve soğuk su arasındaki basınç farkı bataryalarda sıcaklık dalgalanmasına neden olur. Sirkülasyon hattı ve uygun depolama sıcaklığı, Lejyonella riskine karşı da önemlidir. Yangın suyu sistemi ise kullanım suyundan ayrı pompa, depo hacmi ve kendi zonlama kurallarıyla tasarlanır; ayrıntılar için yangın algılama ve sprinkler projesi yazımıza bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

Hidroforu yalnızca kat sayısına bakarak, sürtünme kayıplarını hesaplamadan seçmek.
Bütün armatürlerin aynı anda çalışacağını varsayıp gereğinden büyük pompa seçmek.
Basınç düşürücü vanaları erişilemeyen şaftlara yerleştirmek.
Boru ve bağlantı elemanlarının basınç sınıfını alt katlardaki gerçek basınca göre kontrol etmemek.
Su darbesine karşı önlem almamak.

Ayrıntılar için Mekanik Uygulama Projesi sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Cevabı görmek için soruya tıklayın.

TemelBasınç zonu nedir?

Binanın düşeyde, her biri kendi basınç aralığında beslenen bölümlere ayrılmasıdır. Böylece alt katlarda aşırı, üst katlarda yetersiz basınç oluşmaz.

SayıBir bina kaç zona ayrılır?

Yüksekliğe bağlıdır. Her zon yaklaşık 30-40 metrelik bir yüksekliği kapsar; örneğin 100 metrelik bir bina genellikle üç zona ayrılır.

HidroforHidrofor basıncı nasıl hesaplanır?

En elverişsiz armatüre kadar olan yükseklik, borulardaki sürtünme kayıpları ve armatürde istenen akış basıncı toplanır. Şebekeden gelen basınç varsa bu değerden düşülür.

VanaBasınç düşürücü vana tek başına yeterli mi?

Orta yükseklikteki binalarda yeterli olabilir. Ancak pompa bütün suyu en üst zon basıncına çıkardığı için enerji tüketimi artar; yüksek binalarda zon başına ayrı pompa daha verimlidir.

PompaFrekans kontrollü hidrofor ne sağlar?

Pompa devri tüketime göre ayarlanır. Basınç sabit kalır, enerji tüketimi düşer ve pompaların sık dur-kalk yapması önlenir.

Sıcak suSıcak su da zonlanır mı?

Evet. Sıcak ve soğuk su basınçlarının dengeli olması için sıcak su ve sirkülasyon hatları da soğuk suyla aynı zonlara göre düzenlenir.

Binanızın sıhhi tesisat ve hidrofor sistemini birlikte tasarlayalım.

Sönmez Mühendislik, 1995'ten beri Türkiye'de ve yurt dışında yürüttüğü statik, elektrik, mekanik ve BIM projeleriyle Türkiye'nin en iyi mühendislik ofislerinden biridir.

Ayrıntılar için Mekanik Uygulama Projesi ve Altyapı Projeleri sayfalarımıza göz atın.

İletişime geç +90 216 469 53 63